SkanderlyShqip
Грамматика · Аорист
Прошедшее завершённое времяСверено носителем и по грамматикам
Аорист — регулярный✓ носитель
Окончания на примере punoj (работать) и bëj (делать).
| unë | punova |
| ti | punove |
| ai/ajo | punoi |
| ne | punuam |
| ju | punuat |
| ata/ato | punuan |
| unë | bëra |
| ti | bëre |
| ai/ajo | bëri |
| ne | bëmë |
| ju | bëtë |
| ata/ato | bënë |
Аорист — неправильные (тройки)✓ носитель
Учите в связке: презенс → аорист → причастие.
| презенс | аорист | причастие | перевод |
|---|---|---|---|
| ha | hëngra | ngrënë | есть |
| bie | ra | rënë | падать |
| vij | erdha | ardhur | приходить |
| them | thashë | thënë | говорить |
| jap | dhashë | dhënë | давать |
| shoh | pashë | parë | видеть |
| marr | mora | marrë | брать |
| sjell | solla | sjellë | приносить |
| kam | pata | pasur | иметь |
| fle | fjeta | fjetur | спать |
| dua | desha | dashur | хотеть |
| lë | lashë | lënë | оставлять |
| vë | vura | vënë | класть |
| heq | hoqa | hequr | снимать |
| dal | dola | dalë | выходить |
jam (быть): аорист qeshë в живой речи почти не используется — говорят isha (имперфект) или kam qenë (перфект). Причастие qenë очень частотно: si ke qenë? (как дела?).
SkanderlyShqip
Грамматика · Причастия
Правильные причастия — по группамNewmark, FSI
-uar
глаголы на -oj
punojpunuarработать
mësojmësuarучить
takojtakuarвстречать
harrojharruarзабывать
mendojmenduarдумать
kërkojkërkuarискать
shikojshikuarсмотреть
dëgjojdëgjuarслушать
fillojfilluarначинать
mbarojmbaruarзаканчивать
kujtojkujtuarвспоминать
urojuruarпоздравлять
lejojlejuarразрешать
lexojlexuarчитать
kontrollojkontrolluarпроверять
organizojorganizuarорганизовывать
vizatojvizatuarрисовать
pastrojpastruarчистить
-r
глаголы на -uaj / -yej
paguajpaguarплатить
shkruajshkruarписать
lyejlyerмазать
thyejthyerломать
kryejkryerвыполнять
-ur
основа на согласный
haphapurоткрывать
mbyllmbyllurзакрывать
kapkapurхватать
pjekpjekurпечь
hedhhedhurбросать
prekprekurтрогать
qepqepurшить
ndezndezurзажигать
shtypshtypurпечатать
mbytmbyturтопить
përdorpërdorurиспользовать
njohnjohurзнать
matmaturмерить
shprehshprehurвыражать
-rë
гласный + j / односложные
bëjbërëделать
lajlarëмыть
thajtharëсушить
fryjfryrëдуть
pipirëпить
ndajndarëделить
fshijfshirëвытирать
-në
односложные на гласный
vëvënëкласть
zëzënëзанимать
lëlënëоставлять
nxënxënëусваивать
Сюда же частотные неправильные: ha→ngrënë, jap→dhënë, them→thënë, bie→rënë (см. «тройки» на листе аориста).
SkanderlyShqip
Грамматика · Артикли и клитики
Связки i / e / të и короткие местоименияСверено носителем
Артикли i / e / të✓ носитель
Согласуются с родом и числом; стоят перед прилагательными и в родительном.
| арт. | когда | пример | перевод |
|---|---|---|---|
| i | муж. род, ед. ч. | Plazhi i vjetër | старый пляж |
| e | жен. род, ед. ч. | vajza e mirë | хорошая девочка |
| të | мн. ч. / косвенные | ujëra të ndotura | грязные воды |
| i | родительный (принадлежность) | libri i Anës | книга Аны |
Частица të в dua të / duhet të — это другое (сослагательное), не путать с артиклем.
Клитики — простые✓ носитель
| e | его / её (вин.) | nuk e di · s'e di · ku e ke? |
| më | мне / меня | më pa |
| të | тебе / тебя | të pashë |
| na | нам / нас | na pa |
| ju | вам / вас | ju falënderoj |
| i | ему / ей (дат.) | i fola |
Клитики — двойные✓ носитель
| ma | мне + это | ma solle |
| ta | тебе + это | ta dhashë |
| ia | ему/ей + это | ia solla |
| na e | нам + это | na e solli |
| ua | им + это | ua tregova |
| iu | ему/им (дат., слитно) | iu flet |
SkanderlyShqip
Грамматика · Предлоги
Какой падеж требует предлог · неопр. / опр. / мн.Сверено носителем
Винительный (kallëzore)
meс, вместе с
неопр. me një libërопр. me librinмн. me librat
nëв, на
неопр. në një shtëpiопр. në shtëpinëмн. në shtëpitë
përдля, за, о
неопр. për një fëmijëопр. për fëmijënмн. për fëmijët
mbiна, над
неопр. mbi një tavolinëопр. mbi tavolinënмн. mbi tavolinat
nënпод
неопр. nën një pemëопр. nën pemënмн. nën pemët
ndërсреди, между
неопр. ndër një popullопр. ndër popullinмн. ndër popujt
nëpërпо, через
неопр. nëpër një rrugëопр. nëpër rrugënмн. nëpër rrugët
paбез
неопр. pa një problemопр. pa probleminмн. pa problemet
Именительный (emërore)
ngaот, из
неопр. nga një qytetопр. nga qytetiмн. nga qytetet
te (tek)у, к
неопр. te një shtëpiопр. te shtëpiaмн. te shtëpitë
deri teдо, вплоть до
неопр. deri te një lumëопр. deri te lumiмн. deri te lumenjtë
Аблатив (rrjedhore)
prejиз, от
неопр. prej një qytetiопр. prej qytetitмн. prej qyteteve
midisмежду, среди
неопр. midis një pemeопр. midis pemësмн. midis pemëve
mesпосреди, среди
неопр. mes një pylliопр. mes pyllitмн. mes pyjeve
ndajпо отношению к
неопр. ndaj një muriопр. ndaj muritмн. ndaj mureve
kundërпротив
неопр. kundër një ligjiопр. kundër ligjitмн. kundër ligjeve
sipasсогласно, по
неопр. sipas një planiопр. sipas planitмн. sipas planeve
rrethвокруг, около
неопр. rreth një problemiопр. rreth problemitмн. rreth problemeve
gjatëв течение, вдоль
неопр. gjatë një diteопр. gjatë ditësмн. gjatë ditëve
pranëрядом с, у
неопр. pranë një shtëpieопр. pranë shtëpisëмн. pranë shtëpive
afërоколо, близко к
неопр. afër një lumiопр. afër lumitмн. afër lumenjve
largдалеко от
неопр. larg një qytetiопр. larg qytetitмн. larg qyteteve
paraперед, до
неопр. para një ndërteseопр. para ndërtesësмн. para ndërtesave
pasпосле, за
неопр. pas një muriопр. pas muritмн. pas mureve
përparaперед, впереди
неопр. përpara një shtëpieопр. përpara shtëpisëмн. përpara shtëpive
përveçкроме, помимо
неопр. përveç një libriопр. përveç libritмн. përveç librave
brendaвнутри
неопр. brenda një kutieопр. brenda kutisëмн. brenda kutive
jashtëснаружи, вне
неопр. jashtë një qytetiопр. jashtë qytetitмн. jashtë qyteteve
poshtëпод, внизу
неопр. poshtë një ureопр. poshtë urësмн. poshtë urave