SkanderlyShqip
Граматика · Аорист
Минулий завершений часПеревірено носієм та за граматиками
Аорист — регулярний✓ носій
Закінчення на прикладі punoj (працювати) та bëj (робити).
| unë | punova |
| ti | punove |
| ai/ajo | punoi |
| ne | punuam |
| ju | punuat |
| ata/ato | punuan |
| unë | bëra |
| ti | bëre |
| ai/ajo | bëri |
| ne | bëmë |
| ju | bëtë |
| ata/ato | bënë |
Аорист — неправильні (трійки)✓ носій
Вивчайте у зв'язці: презенс → аорист → причастие.
| теперішній час | аорист | дієприкметник | переклад |
|---|---|---|---|
| ha | hëngra | ngrënë | їсти |
| bie | ra | rënë | падати |
| vij | erdha | ardhur | приходити |
| them | thashë | thënë | говорити |
| jap | dhashë | dhënë | давати |
| shoh | pashë | parë | бачити |
| marr | mora | marrë | брати |
| sjell | solla | sjellë | приносити |
| kam | pata | pasur | мати |
| fle | fjeta | fjetur | спати |
| dua | desha | dashur | хотіти |
| lë | lashë | lënë | залишати |
| vë | vura | vënë | класти |
| heq | hoqa | hequr | знімати |
| dal | dola | dalë | виходити |
jam (бути): аорист qeshë у розмовній мові майже не використовується — кажуть isha (імперфект) або kam qenë (перфект). Причастя qenë дуже поширене: si ke qenë? (як справи?).
SkanderlyShqip
Граматика · Дієприкметники
Правильні дієприкметники — за групамиNewmark, FSI
-uar
дієслова на -oj
punojpunuarпрацювати
mësojmësuarвчити
takojtakuarзустрічати
harrojharruarзабувати
mendojmenduarдумати
kërkojkërkuarшукати
shikojshikuarдивитися
dëgjojdëgjuarслухати
fillojfilluarпочинати
mbarojmbaruarзакінчувати
kujtojkujtuarзгадувати
urojuruarвітати
lejojlejuarдозволяти
lexojlexuarчитати
kontrollojkontrolluarперевіряти
organizojorganizuarорганізовувати
vizatojvizatuarмалювати
pastrojpastruarчистити
-r
дієслова на -uaj / -yej
paguajpaguarплатити
shkruajshkruarписати
lyejlyerмазати
thyejthyerламати
kryejkryerвиконувати
-ur
основа на приголосний
haphapurвідкривати
mbyllmbyllurзакривати
kapkapurхапати
pjekpjekurпекти
hedhhedhurкидати
prekprekurторкатися
qepqepurшити
ndezndezurзапалювати
shtypshtypurдрукувати
mbytmbyturтопити
përdorpërdorurвикористовувати
njohnjohurзнати
matmaturміряти
shprehshprehurвиражати
-rë
голосний + j / односкладові
bëjbërëробити
lajlarëмити
thajtharëсушити
fryjfryrëдути
pipirëпити
ndajndarëділити
fshijfshirëвитирати
-në
односкладові на голосний
vëvënëкласти
zëzënëзаймати
lëlënëзалишати
nxënxënëзасвоювати
Сюди ж частотні неправильні: ha→ngrënë, jap→dhënë, them→thënë, bie→rënë (див. «трійки» на аркуші аориста).
SkanderlyShqip
Граматика · Артиклі та клітики
Зв'язки i / e / të та короткі займенникиПеревірено носієм мови
Артиклі i / e / të✓ носій
Узгоджуються за родом і числом; стоять перед прикметниками та в родовому відмінку.
| артикль | коли | приклад | переклад |
|---|---|---|---|
| i | чол. рід, одн. | Plazhi i vjetër | старий пляж |
| e | жін. рід, одн. | vajza e mirë | гарна дівчинка |
| të | мн. / непрямі | ujëra të ndotura | брудні води |
| i | родовий (належність) | libri i Anës | книга Ани |
Частка të в dua të / duhet të — це інше (суб'юнктив), не плутати з артиклем.
Клитики — прості✓ носій
| e | його / її (вин.) | nuk e di · s'e di · ku e ke? |
| më | мені / мене | më pa |
| të | тобі / тебе | të pashë |
| na | нам / нас | na pa |
| ju | вам / вас | ju falënderoj |
| i | йому / їй (дат.) | i fola |
Клитики — подвійні✓ носій
| ma | мені + це | ma solle |
| ta | тобі + це | ta dhashë |
| ia | йому/їй + це | ia solla |
| na e | нам + це | na e solli |
| ua | їм + це | ua tregova |
| iu | йому/їм (дат., злитно) | iu flet |
SkanderlyShqip
Граматика · Прийменники
Якого відмінка вимагає прийменник · неопр. / опр. / мн.Перевірено носієм мови
Знахідний (kallëzore)
meз, разом з
неопр. me një libërопр. me librinмн. me librat
nëв, на
неопр. në një shtëpiопр. në shtëpinëмн. në shtëpitë
përдля, за, про
неопр. për një fëmijëопр. për fëmijënмн. për fëmijët
mbiна, над
неопр. mbi një tavolinëопр. mbi tavolinënмн. mbi tavolinat
nënпід
неопр. nën një pemëопр. nën pemënмн. nën pemët
ndërсеред, поміж
неопр. ndër një popullопр. ndër popullinмн. ndër popujt
nëpërпо, через
неопр. nëpër një rrugëопр. nëpër rrugënмн. nëpër rrugët
paбез
неопр. pa një problemопр. pa probleminмн. pa problemet
Називний (emërore)
ngaвід, з
неопр. nga një qytetопр. nga qytetiмн. nga qytetet
te (tek)до, біля
неопр. te një shtëpiопр. te shtëpiaмн. te shtëpitë
deri teдо, аж до
неопр. deri te një lumëопр. deri te lumiмн. deri te lumenjtë
Аблатив (rrjedhore)
prejз, від
неопр. prej një qytetiопр. prej qytetitмн. prej qyteteve
midisміж, серед
неопр. midis një pemeопр. midis pemësмн. midis pemëve
mesпосеред, серед
неопр. mes një pylliопр. mes pyllitмн. mes pyjeve
ndajпо відношенню до
неопр. ndaj një muriопр. ndaj muritмн. ndaj mureve
kundërпроти
неопр. kundër një ligjiопр. kundër ligjitмн. kundër ligjeve
sipasзгідно, за
неопр. sipas një planiопр. sipas planitмн. sipas planeve
rrethнавколо, біля
неопр. rreth një problemiопр. rreth problemitмн. rreth problemeve
gjatëпротягом, вздовж
неопр. gjatë një diteопр. gjatë ditësмн. gjatë ditëve
pranëпоруч з, біля
неопр. pranë një shtëpieопр. pranë shtëpisëмн. pranë shtëpive
afërбіля, близько до
неопр. afër një lumiопр. afër lumitмн. afër lumenjve
largдалеко від
неопр. larg një qytetiопр. larg qytetitмн. larg qyteteve
paraперед, до
неопр. para një ndërteseопр. para ndërtesësмн. para ndërtesave
pasпісля, за
неопр. pas një muriопр. pas muritмн. pas mureve
përparaперед, попереду
неопр. përpara një shtëpieопр. përpara shtëpisëмн. përpara shtëpive
përveçкрім, окрім
неопр. përveç një libriопр. përveç libritмн. përveç librave
brendaвсередині
неопр. brenda një kutieопр. brenda kutisëмн. brenda kutive
jashtëзовні, поза
неопр. jashtë një qytetiопр. jashtë qytetitмн. jashtë qyteteve
poshtëпід, внизу
неопр. poshtë një ureопр. poshtë urësмн. poshtë urave