As, as if, than, whereas: si, sikur, sesa, ndërsa
These words compare and contrast whole clauses: si "as, like", sikur "as if", sesa "than", ndërsa "whereas". The most common conjunctions are in "Conjunctions: dhe, por, apo, sepse, prandaj".
As, like: si, siç
Si means "as, like": i bardhë si bora — "white as snow", Punon si mësues — "He works as a teacher". Before a clause: Bëj si të duash — "Do as you like", Bëje ashtu si them unë — "Do it the way I say". Siç is "as" in "as you know, as they say": Siç e di… — "As you know…", siç thonë — "as they say".
As if: sikur
Sikur means "as if". For an impression, use an ordinary tense: Më duket sikur e njoh — "I feel as if I know him". If it isn't true, it's usually sikur të + imperfect: Flet sikur të ishte mësues — "He talks as if he were a teacher". Bëj sikur means "pretend": Bën sikur nuk më sheh — "He pretends not to see me". And sikur të at the start of a sentence means "if" (see "The conditional and "if"").
Than: sesa, se ç'; the more …, the more …
Before a whole clause, "than" is sesa or se ç': Është më e lehtë sesa mendoja — "It's easier than I thought", Filmi ishte më i mirë se ç'prisja — "The film was better than I expected" (see "Comparison: më … se and "the most""). "The more …, the more …" is sa më …, aq më …: Sa më shumë lexon, aq më mirë shkruan — "The more you read, the better you write", Sa më shpejt, aq më mirë — "The sooner, the better".
Whereas: ndërsa, kurse
Ndërsa and kurse set two parts side by side, like "while" or "whereas": Unë punoj, ndërsa ai fle — "I'm working, while he's asleep", Ana do çaj, kurse Beni kafe — "Ana wants tea, whereas Beni wants coffee". Ndërsa can also mean "while" in time: Ndërsa gatuaja, dëgjoja radio — "While I was cooking, I listened to the radio".
Paired conjunctions; that is, so
Some conjunctions come in pairs (edhe … edhe and as … as are in "Conjunctions: dhe, por, apo, sepse, prandaj"). "That is" is domethënë (in writing d.m.th.), "so, then" is pra.
| conjunction | meaning | example |
|---|---|---|
| jo vetëm … por edhe | not only … but also | jo vetëm shqip, por edhe italisht |
| si … ashtu edhe | both … and | si fëmijët, ashtu edhe të rriturit |
| qoftë … qoftë | whether … or | qoftë në verë, qoftë në dimër |
| ose … ose | either … or | ose sot, ose kurrë |
| domethënë | that is | pas dy ditësh, domethënë të premten |
| pra | so, then | Pra, nisemi nesër? |