Duke, pa, me të, për të: non-finite forms
With a small word in front, the participle can replace a whole clause: duke qeshur — "laughing", pa thënë — "without saying", me të mbaruar — "as soon as (I) finished", për të parë — "(in order) to see". These forms never change for person or tense — the main verb shows them (see "The participle: punuar, hapur, pirë").
Four patterns and a noun
All of them use the participle. With reflexive verbs u goes before the participle: duke u larë, pa u menduar, me t'u kthyer, për t'u njohur.
| pattern | meaning | example |
|---|---|---|
| duke + participle | while doing | Hyri duke qeshur. |
| pa + participle | without doing | Doli pa thënë asgjë. |
| me të + participle | as soon as | Me të mbaruar, dola. |
| për të + participle | in order to | Erdha për të parë shtëpinë. |
| verbal noun | reading, eating, etc. | të lexuarit, të ngrënët |
Duke — "while doing"
Duke + participle is something happening at the same time as the main action: Hyri duke qeshur — "He came in laughing", Duke ecur, mendoja për punën — "As I walked, I was thinking about work". Short forms go between duke and the participle: duke e lexuar — "reading it", duke i thënë — "telling him". Duke qenë se means "since, as": Duke qenë se ishte vonë, u kthyem — "Since it was late, we went back". And jam duke punuar = po punoj — "I'm working right now".
Pa — "without doing"
Pa + participle means "without doing": Iku pa thënë mirupafshim — "He left without saying goodbye", Pranoi pa u menduar — "He agreed without a second thought", pa e ditur — "without knowing it", pa dashur — "by accident". Don't mix up pa pritur — "without waiting" and papritur, written as one word — "suddenly, unexpectedly".
Me të — "as soon as"; për të — "in order to"
Me të + participle means "as soon as" and sounds a little formal: Me të mbaruar punën, dola për një kafe — "As soon as I finished work, I went out for a coffee", Me t'u kthyer, më telefono — "Call me as soon as you're back". Për të + participle means "in order to", and after adjectives and ka it works like an English infinitive: e vështirë për t'u kuptuar — "hard to understand", Ka shumë për të parë — "There's a lot to see" (see "When, although, in order to: kur, megjithëse, që të, për të").
Nouns from participles: të folurit
With të and an ending, a participle becomes a neuter noun: të folurit — "speaking, speech", të shkruarit — "writing", të mësuarit — "learning", të ngrënët — "eating, food". After pas, para and gjatë it is të ngrënit: pas të ngrënit — "after meals", para të ngrënit — "before meals". Të mësuarit e një gjuhe kërkon kohë — "Learning a language takes time". Më pëlqen të lexuarit — "I like reading" is correct, but in speech people more often say Më pëlqen të lexoj.